Η σιωπή των «ευεργετών» μετά την καταστροφή και το μεγάλο ερώτημα για το ποιοι τελικά
αξίζουν αυτόν τον τίτλο
Το νησί της Χίου, το νησί της μαστίχας και των ευγενών παραδόσεων, πέρασε για ακόμη μια φορά
μέσα από το σκοτεινό τούνελ της καταστροφής. Οι πρόσφατες πυρκαγιές άφησαν πίσω τους
στάχτες, καμένη γη και απελπισία. Η τοπική κοινωνία, κουρασμένη από υποσχέσεις και
ασύμμετρες κρατικές αντιδράσεις, έστρεψε το βλέμμα της αλλού. Προς εκείνους που διαχρονικά
κατέχουν τον τίτλο του «ευεργέτη» — εκείνους που προβάλλονται σε αίθουσες, σε τιμητικές
πλακέτες και σε ονόματα δρόμων.
Κι όμως, κανείς δεν βρέθηκε. Ούτε μία κίνηση έμπρακτης υποστήριξης. Ούτε ένας να πει:
«Διαθέτω 2.000 ή 5.000 ευρώ για αναδάσωση, για στήριξη πυρόπληκτων, για τα παιδιά του τόπου
μου που μεγάλωσα». Η σιωπή, εκκωφαντική.
Η Χίος δεν είναι ξένη στην έννοια της ευεργεσίας. Από την εποχή του 19ου αιώνα, Χιώτες της
διασποράς, από την Οδησσό και τη Μασσαλία μέχρι τη Νέα Υόρκη, στήριζαν σχολεία, νοσοκομεία,
ναούς, έργα κοινής ωφέλειας. Ο τίτλος του ευεργέτη κερδιζόταν με πράξεις, όχι με δημόσιες
σχέσεις.
Σήμερα όμως; Πού είναι οι απόγονοι εκείνων των μεγάλων Χιωτών; Πού είναι οι επιχειρηματίες με
καταγωγή από τη Χίο που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα ή το εξωτερικό και κατά καιρούς
απολαμβάνουν δημόσιες τιμές ως «τέκνα» του νησιού; Όταν το νησί κάηκε, κανείς τους δεν
εμφανίστηκε.
Η χορηγία δεν είναι πολυτέλεια — είναι υποχρέωση
Μιλάμε για έναν τόπο που κάθε χρόνο αποψιλώνεται δημογραφικά, που αντιμετωπίζει κρίσεις σε
όλα τα επίπεδα — υγειονομικό, περιβαλλοντικό, οικονομικό. Και την ώρα της μεγαλύτερης
ανάγκης, αυτοί που έχουν τη δύναμη να στηρίξουν, επιλέγουν να σιωπήσουν.
Δεν μιλάμε για μεγιστάνες που πρέπει να δώσουν εκατομμύρια. Μιλάμε για συμβολικές κινήσεις:
μία ενίσχυση για ένα τοπικό πυροσβεστικό σώμα, ένα γενναίο ποσό σε έναν φορέα που δίνει μάχη
για την αναδάσωση, μια οικονομική ανάσα για τις οικογένειες που έχασαν τα πάντα. Δεν είναι θέμα
χρημάτων. Είναι θέμα παρουσίας.
Το τραγικό της υπόθεσης δεν είναι μόνο η καταστροφή. Είναι η υποκρισία. Οι ίδιοι που
φωτογραφίζονται σε τοπικά συνέδρια, που τιμούνται από φορείς, που καμαρώνουν για τη «χιώτικη
καταγωγή» τους, όταν το νησί φλέγεται, είναι άφαντοι. Η ευεργεσία δεν είναι λέξη για τις
επετείους. Είναι στάση ζωής. Και αυτή η στάση, δυστυχώς, δεν υπάρχει σήμερα.
Και τώρα τι;
Ίσως ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε ποιον τιμούμε και γιατί. Ίσως πρέπει να μιλήσουμε με νέα
κριτήρια για την έννοια της προσφοράς. Οι πραγματικοί ευεργέτες δεν κάνουν θόρυβο — αλλά
κάνουν έργο. Όσοι είναι απλοί άνθρωποι της καθημερινότητας και προσφέρουν χρόνο, κόπο ή
λίγα ευρώ για να κρατήσουν ζωντανό τον τόπο, αξίζουν περισσότερα από χιλιάδες «γνωστούς»
που απλώς κρατούν αποστάσεις.
Αλήθεια, για ποιες ευεργεσίες μιλάμε; Πού είναι η αγάπη για τον τόπο; Πού είναι το καθήκον, έστω
η ευαισθησία; Αν δεν σταθείς δίπλα στη Χίο όταν καίγεται, πότε και πώς δικαιούσαι να λέγεσαι
"ευεργέτης";
Το νησί της μαστίχας θα σταθεί ξανά στα πόδια του. Χάρη σε εκείνους που το αγαπούν
πραγματικά. Και όχι σε εκείνους που το θυμούνται μόνο για τις τιμές και τις επετείους.
Η απουσία τους δεν είναι απλώς απογοητευτική — είναι αποκαλυπτική.
Παντελής Κυδώνης
